Print
 
 

Balans onderwijs- en onderzoekstaken

Balans onderwijs- en onderzoekstaken
Wetenschappelijk personeel verzorgt zowel het onderzoek als het onderwijs aan een universiteit. Studenten kunnen zo direct kennis nemen van de laatste ontwikkelingen in hun vakgebied en ontwikkelen een onderzoekende houding. Door de sterke (internationale) competitie in onderzoek bestaan er veel prikkels voor wetenschappers om vooral tijd in onderzoek te investeren met het oog op hun carrière. Universiteiten zoeken daarom naar manieren om uitstekende docenten de waardering te geven die ze verdienen.


Waardering voor onderwijs
Voor alle docenten maken onderwijsprestaties en professionalisering als docent onderdeel uit van de beoordeling en bevordering naar een hogere functie. Toch zien we in de praktijk dat uitmuntende resultaten in onderzoek vaak zichtbaarder en dominanter zijn dan die in onderwijs. Met verschillende initiatieven zetten universiteiten excellent onderwijs en uitmuntende docenten in het zonnetje. Dat kan bijvoorbeeld via onderwijsdagen, of een docent van het jaar verkiezing. Het Interstedelijk Studentenoverleg organiseert jaarlijks een landelijke finale van de docent van het jaar verkiezingen op alle universiteiten en hogescholen. In 2018 organiseerde de VSNU een groot onderwijsfestival om aandacht te geven aan goede initiatieven in het universitaire onderwijs. Tijdens dit festival werd een rapport gepubliceerd over de stand van zaken van de BKO: ‘Professionalisering van docenten aan de universiteit - De BKO en daarna(ast)'.


Onderwijscarrières
Wie binnen de universiteit promotie wil maken, moet zich daarvoor in onderwijs en onderzoek onderscheiden. Een aantal universiteiten heeft aparte trajecten ontwikkeld voor docenten die uitblinken in onderwijs. Zij kunnen op basis van hun onderwijsprestaties bijvoorbeeld tot hoogleraar benoemd worden. De gedachte daarachter is dat zij een voorhoede kunnen vormen die de aandacht voor onderwijs ook bij collega’s aanwakkert, bijvoorbeeld door innovatieve onderwijsvormen te ontwikkelen of onderzoek te doen naar onderwijsvernieuwingen. Voorbeelden van de wijze waarop universiteiten invulling geven aan onderwijscarrières zijn hier te vinden


Uitdagingen
Of en in hoeverre het mogelijk moet zijn om op basis van excellentie in onderwijs carrière te maken is een actuele discussie binnen universiteiten. Er bestaat een brede behoefte aan waardering van talent in onderwijs, maar over de juiste methoden bestaat debat. Het aanwijzen van speciale plekken voor kandidaten met een talent voor onderwijs, meer dan voor onderzoek, kan schuren met de opvatting dat een universitair docent altijd zowel onderzoek moet doen als onderwijs moet geven en niet mag onderdoen in onderzoek. Daarnaast zijn sommigen van mening dat speciale trajecten voor een onderwijscarrière  juist de boodschap kan ondermijnen dat onderwijs voor alle docenten een belangrijke prioriteit zou moeten zijn.


Een ander knelpunt is hoe te beoordelen dat iemand een uitmuntend docent is. Voor de kwaliteit van onderzoek bestaan internationaal aanvaarde maatstaven, bijvoorbeeld op basis van publicaties in gezaghebbende tijdschriften. Voor het beoordelen van onderwijs op de universiteit zijn maatstaven nog volop in ontwikkeling. Sommige universiteiten maken hiervoor gebruik van het Graham-model.