Nieuwsberichten

Kabinetsbrief: Nederlandse hoger onderwijs toegankelijk

Kabinetsbrief: Nederlandse hoger onderwijs toegankelijk

Vandaag stuurde de minister van Onderwijs een brief naar de Kamer over de toegankelijkheid van het hoger onderwijs. In de brief wordt benoemd dat het Nederlandse hoger onderwijs een van de meest toegankelijke stelsels van Europa is. Dit blijkt ook uit de in- en doorstroommonitor van de Inspectie van het Onderwijs. Dat gaat niet vanzelf. Universiteiten richten speciale aandacht op eerste generatiestudenten, zijn terughoudend met het instellen van een numerus fixus en voeren in de Taskforce Toelating Master overleg met elkaar over transparante en eerlijke toelatingsprocedures. In het sectorakkoord hebben we met de minister gezamenlijke ambities afgesproken ten aanzien van de doorstroom en toegankelijkheid. VSNU-voorzitter Pieter Duisenberg: “Toegankelijkheid borgen is voor de universiteiten een kerntaak: we willen geen enkel talent verloren laten gaan. We doen het als Nederland heel goed, maar toegankelijkheid vraagt blijvend aandacht. Daarom gaan we door met kennisdeling en zijn we medeopsteller van de Gezamenlijke Ambitie Studentenwelzijn.”  


De inzet van universiteiten om toegankelijk te zijn werpt haar vruchten af, zo blijkt uit internationale cijfers hierover. Meer informatie over deze cijfers en de inspanningen van de Nederlandse universiteiten is te vinden in de interactieve factsheet ‘Universiteiten staan voor toegankelijkheid van het wetenschappelijk onderwijs’. De brief van vandaag ondersteunt onze gezamenlijke ambities ten aanzien van toegankelijkheid. Over een aantal onderwerpen – zoals het bindend studieadvies en de numerus fixus - voeren we de komende tijd graag nader het gesprek met de minister. Daarbij is – zoals ook afgesproken in het sectorakkoord – het streven naar een duurzame balans van kwaliteit, toegankelijkheid en doelmatigheid een leidend principe.

 

Bindend studieadvies: geen uniforme normering
De hoogte van de norm van het bindend studieadvies (bsa) verschilt sterk per opleiding en hangt samen met een breder, opleidingsspecifiek instrumentarium. Denk aan de begeleiding van studenten en het aantal herkansingsmogelijkheden. Het studiesucces van studenten op de universiteit is de afgelopen tien jaar – mede dankzij een maatregel als het bsa - fors gestegen. Daarmee zijn de universiteiten tegemoet gekomen aan een veelgehoorde wens uit de maatschappij en de politiek. Een van boven opgelegd maximum aan het bindend studieadvies vinden we onwenselijk. Wel gaan we graag het gesprek aan over hoe we studiesucces, in de brede zin van het woord, optimaal kunnen ondersteunen. 

 

Numerus fixus: balans toegankelijkheid en kwaliteit
Het besluit tot het instellen van een numerus fixus wordt nooit lichtvaardig genomen. Onderwijskwaliteit en de capaciteit van gebouwen en personeel spelen een belangrijke rol en de medezeggenschap is nauw betrokken bij deze afweging. Het aantal opleidingen met een fixus is de afgelopen jaren in grote lijnen gelijk gebleven. Ook gaat het slechts om een klein deel van de bacheloropleidingen: 12% in dit collegejaar, inclusief geneeskunde. Wel is er sprake van een verschuiving naar de bèta- en technische opleidingen, die de afgelopen jaren fors zijn gegroeid. Door een groeiende arbeidsmarktvraag en een sterk gestimuleerde interesse van studenten in deze opleidingen, moet er soms een fixus worden ingesteld om de kwaliteit van het onderwijs te kunnen garanderen. 


Duisenberg: “Universiteiten willen graag voldoen aan de behoefte van de samenleving, bijvoorbeeld als het gaat om meer bèta’s en technici, maar moeten, juist bij snelle groei, ook de kwaliteit bewaken. Universiteiten zijn uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor het vinden van de juiste balans tussen toegankelijkheid, onderwijskwaliteit, doelmatigheid en een verantwoorde werkdruk voor medewerkers. Die ruimte moet er blijven.” 


Numerus fixus voor Engelstalige tracks: zo snel mogelijk invoeren 
De universiteiten hebben in hun internationaliseringsagenda gepleit voor het kunnen instellen van een numerus fixus op het niveau van een opleidingstrack. Door op een Engelstalige track een fixus in te stellen kan worden gestuurd op de instroom van internationale studenten, zonder dat dit gevolgen heeft voor de toelating tot de Nederlandstalige variant van de opleiding. We zijn blij dat de minister ons pleidooi voor een dergelijke maatregel in deze brief ondersteunt en doen een dringend beroep op haar om dit zo snel mogelijk te concretiseren.