Nieuwsberichten

Gezamenlijk statement VSNU en NFU op CHEPS-rapport

Gezamenlijk statement VSNU en NFU op CHEPS-rapport

Vandaag heeft de minister van OCW een brief over de bekostigingssystematiek van het hoger onderwijs aan de Tweede Kamer gezonden, met daarbij het rapport van CHEPS dat hierover gaat. Het CHEPS-rapport maakt duidelijk dat de knelpunten niet louter voortkomen uit de systematiek van bekostiging, maar vooral uit een structureel gebrek aan middelen. De Vereniging van Universiteiten (VSNU) en de Nederlandse Federatie van umc’s (NFU) herkennen de knelpunten in de bekostigingssystematiek die uit het CHEPS-rapport naar voren komen. Eerder heeft de VSNU hierover ook al uitgebreid gerapporteerd in de knelpuntenanalyse ‘Ruimte voor investeringen en talent’. Een herverdeling van middelen biedt geen oplossing voor de knelpunten waar studenten, docenten en onderzoekers nu last van ondervinden.

Universiteiten kunnen op dit moment onvoldoende inspelen op groeiende studentenaantallen - zoals nu ook steeds meer zichtbaar wordt bij de bèta- en techniekopleidingen. Schakelstudenten en stapelaars worden daarnaast onvolledig bekostigd. Bij alfa- en gammawetenschappen stijgen de onderwijskosten doordat deze opleidingen ten opzichte van het verleden meer gebruik maken van laboratoria, ICT-voorzieningen en technologie-gedreven ondersteuning. Dat geldt ook voor geneeskunde. Daarnaast hebben alle opleidingen de laatste jaren ingezet op intensivering van het onderwijs door het aantal studenten per docent te verlagen. Universiteiten en umc’s ervaren ook veel matchingsdruk: voor vrijwel alle binnengehaalde onderzoeksubsidies moeten zij zelf een bedrag bijleggen omdat de subsidies niet kostendekkend zijn. Hierdoor is er steeds minder ruimte voor fundamenteel, langer lopend onderzoek. Daarnaast zijn er te weinig middelen voor het opzetten en in stand houden van hoogwaardige onderzoekinfrastructuur en faciliteiten. De knelpuntenanalyse van de VSNU maakte ook al duidelijk welke hoge kwaliteit er op het spel staat en deed suggesties om de financiële druk al op korte termijn te verlagen. 

Het CHEPS-onderzoek maakt ook helder dat deze knelpunten niet louter voortkomen uit de systematiek van de bekostiging, maar vooral uit een structureel gebrek aan middelen. De Onderwijsraad concludeerde in zijn advies in juli 2018 ook al dat gekeken moet worden naar de toereikendheid van de onderwijsbudgetten in relatie tot de huidige taken. Het rapport van CHEPS zegt, daarmee in lijn, heel duidelijk: de bekostigingssystematiek van het ho is een verdeelmodel en geen bekostigingsmodel. De VSNU en de NFU steunen de oproep van de Onderwijsraad dan ook van harte. Ook organiseert de VSNU op 5 oktober 2018 samen met de VU een congres over de financiering van universiteiten. 

Kwaliteitsbehoud vraagt om investeringen 
Een herverdeling van middelen, zonder substantiële verruiming van het totale budget, biedt dus geen oplossing voor de knelpunten waar studenten, docenten en onderzoekers nu last van ondervinden. Zo’n kale herverdeling leidt er automatisch toe dat zij er op achteruit gaan en dat mag niet de uitkomst zijn. De minister schrijft in haar brief gelukkig terecht ‘dat er voorzichtig omgegaan dient te worden met het inzetten van maatregelen voor knelpunten die slechts een deel van het veld ervaart of waarbij er verschillen zijn tussen én binnen de sectoren wo en hbo’. 

De minister geeft in haar brief ook aan dat zij een commissie onder leiding van Martin van Rijn instelt om op basis van vier prioriteiten advies te geven over mogelijke aanpassingen in de bekostiging. Het is teleurstellend dat de hoogte van de bekostiging buiten de scope van de opdracht van de commissie ligt en dat de verdeling van onderzoeksmiddelen over eerste en tweede geldstroom geen plek heeft gekregen, omdat dit van invloed is op de (werk)druk op de universiteit. Op zichzelf is het goed dat een deskundige commissie naar de problematiek gaat kijken, maar de knelpunten manifesteren zichzelf op dit moment in alle hevigheid. Het is dus zaak dat er nu al wordt gewerkt aan oplossingen. De universiteiten en de umc’s zijn al hiermee aan de slag. Dit vragen we ook van de overheid.