Meer impact met één Europa

Een sterke lobby vanuit Europa helpt om open access een stap dichterbij te brengen. Dat stelt Robert van der Vooren, projectleider open access bij de VSNU. Afgelopen periode heeft hij zich daar hard voor gemaakt. En met resultaat.

Waarom een Europese missie voor open access?

“Ruim een jaar geleden heeft de VSNU bedacht dat we in het streven naar open access bij onszelf, bij Nederland moesten beginnen. Dat heeft geleid tot verschillende deals met grote uitgevers. Maar uitgevers opereren mondiaal. Dus is de volgende logische stap om in elk geval ook de krachten in Europa te bundelen. Daar heb ik afgelopen maanden veel energie in gestoken.”

 

Hoe ging je te werk?

“Ik heb met onderhandelingsteams uit andere landen gesproken, met universiteiten en met politici en bewindvoerders. Ik ben in alle landen van Scandinavië geweest, heb veel contact met de Britten gehad en er komt steeds meer belangstelling voor het onderwerp vanuit Zuid-Europese landen. Bij landen die concreet met onderhandelingsteams aan de slag zijn gegaan, heb ik zo veel mogelijk de aansluiting gezocht. Telkens heb ik daar over onze aanpak verteld.”

 

Wat is je opgevallen tijdens je reizen door Europa?

“Allereerst dat alle universiteiten open access willen. Alleen de weg ernaartoe wil nog wel eens verschillen. Ook is mij opgevallen dat de manier waarop wij dat in Nederland zo succesvol hebben aangepakt niet zonder meer bekend is in het buitenland. Daarvoor moet je toch de goede contacten in het netwerk intensiveren.”

 

Hoe was de reactie uit het buitenland op jouw verhaal?

“Het Nederlandse verhaal inspireert. Het draagt ertoe bij dat er veel meer en betere kennis is over hoe je over open access kunt onderhandelen. Sterker nog: verschillende onderhandelingsteams uit andere landen nemen zelfs al succesfactoren uit onze aanpak over. Zo hebben wij er destijds bijvoorbeeld bewust voor gekozen om de onderhandelingen naar het hoogste bestuurlijke niveau te tillen. Dat principe vindt nu in Europa veel navolging.”

 

Ben jij nog geïnspireerd geraakt door wat er in landen om ons heen gebeurt?

“Zeker. Zo heeft er in Duitsland in hele korte tijd een belangrijke verandering plaatsgevonden. Twee jaar geleden leek het nog onmogelijk om te onderhandelen op nationale schaal. Nu heeft Duitsland ineens een consortium dat dit wel doet. Dat vind ik enorm indrukwekkend.”

 

Wat is de volgende stap?

“Allereerst blijft de VSNU doorgaan met de buitenlandse missie. Om te inspireren, maar ook om in de gaten te houden wat andere landen doen. Zo zien we bovendien waar de markt naartoe beweegt. Daarnaast gaan we ons nu meer op de kleinere uitgeverijen richten. Anders komen we niet tot honderd procent open access in 2020. Daar moeten we een creatieve aanpak op loslaten en daar hebben we ook al ideeën voor.”

 

En wat is dan uiteindelijk de stip aan de horizon?

“Dat is open science. Waarbij we niet alleen open access publiceren maar ook data vrij beschikbaar stellen. Dat is goed voor de wetenschap zelf maar ook voor citizen science. Een inspirerend voorbeeld is dat Obama alle materiaal van NASA voor iedereen toegankelijk heeft gemaakt. Vanuit de verwachting dat daardoor veel meer mensen tot goede ideeën komen over wat je met al dat materiaal zou kunnen doen.

Wat open access van publicaties betreft, wordt mijn toekomstverwachting positief gekleurd door inspirerende verhalen zoals dat van Daniel Miller. Deze sociale wetenschapper heeft de resultaten van zijn onderzoek ‘How the World Changed Social Media’ zowel in print als in open access gepubliceerd. In het verleden zou de publicatie in print succesvol zijn als er ongeveer 400 keer exemplaren verkocht zouden worden. Maar via open access had de studie van Miller binnen een paar maanden al 15.000 unieke downloads in 145 landen. Uiteindelijk zullen dit soort ontwikkelingen wetenschap zelf versterken en de impact van de wetenschap op de maatschappij vergroten.”

 

Colofon

 

Dit is een uitgave van de VSNU. Meer informatie (nieuwsbrieven, factsheets en meer) kunt u vinden via www.vsnu.nl/openaccess.

Ontwerp en realisatie: Designwise

Beeldmateriaal: Shutterstock, portretfoto’s VSNU en betreffende universiteiten

 

Januari 2017